Baza pism
PL | EN
TWOJE KONTO
nie pamiętasz hasła? » zarejestruj się »
PISMO NA ŻYCZENIE

Nie znalazłeś pisma, którego potrzebujesz? Napisz,
a przygotujemy je w 48h (5 dni w tygodniu).

Musisz być zalogowany, aby móc skorzystać
z opcji pisma na życzenie.
Nie posiadasz jeszcze konta? Zarejestruj się.

SZUKAJ W SERWISIE
ZWOLNIENIE Z OBOWIĄZKU ŚWIADCZENIA PRACY CZŁONKA ZARZĄDU ZAKŁADOWEJ (MIĘDZYZAKŁADOWEJ) ORGANIZACJI ZWIĄZKOWEJ W ZWIĄZKU Z PEŁNIONĄ FUNKCJĄ W ZAKŁADZIE PRACY NA OKRES KADENCJI
data publikacji 03-06-2012
Przepis art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych przewiduje możliwość zwolnienia działacza związkowego - pracownika z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej. Prawo to przysługuje jedynie pracownikowi wybranemu do zarządu zakładowej organizacji związkowej (tak też wyrokSądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt: I PKN 654/99) lub do zarządu międzyzakładowej organizacji związkowej (na mocy art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, który stanowi, iż  przepisy art. 31 stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim działaniem pracodawcę). Ponadto uprawnienie powyższe przysługuje jedynie tym organizacjom, które posiadają uprawnienia  organizacji zakładowej (międzyzakładowej) w rozumieniu art. 251 ustawy o związkach zawodowych tj. zrzeszającej co najmniej 10 pracowników. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej przysługuje:
  1) częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie członków zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150,
  2) jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  3) dwom pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  4) trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  5) kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc, gdy zakładowa organizacja związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  6) w niepełnym wymiarze godzin i wtedy może ono być udzielane większej liczbie pracowników, zgodnie z zasadami zawartymi w punktach poprzedzających.
 
Przy czym w zależności od wniosku zarządu zakładowej organizacji związkowej zwolnienia od pracy, udzielane są z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie. Warunki zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy został uregulowany w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy. W świetle § 4 tego rozporządzenia pracodawca jest obowiązany, na wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowej, zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie tej organizacji, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wykaże we wniosku, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z o związkach zawodowych. Wniosek powinien złożyć zarząd tej organizacji. We wniosku należy zawrzeć:
  1)  wskazanie pracownika, któremu zwolnienie od pracy ma być udzielone,
  2)  wskazanie okoliczności uzasadniających udzielenie zwolnienia od pracy,
  3)  wskazanie, że zwolnienie od pracy ma być udzielone z zachowaniem prawa do wynagrodzenia albo bezpłatnie,
  4)  określenie wymiaru i okresu zwolnienia od pracy.
 
Z powyższego wynika, iż pracodawca nie może odmówić udzielenia zwolnienia o ile zachodzą ustawowe przesłanki je uzasadniające. W przypadku nieuzasadnionej odmowy takiego zwolnienia, działanie pracodawcy może być uznane za utrudnianie działalności związkowej w rozumieniu art. 35 ustawy związkach zawodowych a ponadto pracownik może domagać się zobowiązania pracodawcy do udzielenia takiego zwolnienia w toku procesu przed Sądem pracy (tak też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1996 r., sygn. akt: I PRN 37/96). Zakres zwolnienia zależy od decyzji organizacji związkowej. Zamiast jednemu pracownikowi, można udzielić zwolnienia większej liczbie funkcyjnych działaczy związkowych proporcjonalnie do liczby godzin, od której zależy prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. W mojej ocenie pracodawca w takim przypadku jest związany żądaniem organizacji związkowej co do liczby godzin i dni, w których ma nastąpić częściowe zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy.
 
Ponadto zarząd zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej jest obowiązany poinformować pracodawcę o ustaniu okoliczności uprawniających pracownika do korzystania ze zwolnienia od pracy (§ 5 rozporządzenia w sprawie trybu…). W konsekwencji pracownik w takim przypadku ma obowiązek przystąpienia do pracy. Jednakże należy wskazać, iż ma także taki obowiązek, gdy organizacja związkowa uchybiła powinności zawiadomienia pracodawcy (tak też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt: III ZP 25/98). Jeżeli pracownik nie przystąpi niezwłocznie do wykonywania pracy pracodawca może zastosować konsekwencje dyscyplinarne w postaci nałożenia kary porządkowej lub rozwiązać stosunek pracy z winy pracownika (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt: I PKN 233/01).
 
W przypadku organizacji zakładowej jak i międzyzakładowej wynagrodzenie od pracodawcy, przysługujące pracownikowi w okresie zwolnienia od pracy, ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przy obliczaniu tego wynagrodzenia dodatkowe wynagrodzenia za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, trudnych, szczególnie uciążliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych uwzględnia się, jeżeli w czasie zwolnienia od pracy nie ustaje dotychczasowe narażenie pracownika na oddziaływanie takich warunków. Wynagrodzenie to ustala się ponownie w razie zmiany zasad wynagradzania ogółu pracowników lub grupy zawodowej, którymi pracownik byłby objęty, gdyby nie korzystał ze zwolnienia od pracy (§ 6 rozporządzenia w sprawie trybu…). Natomiast  korzystanie przez pracownika ze zwolnienia od pracy w niepełnym wymiarze godzin nie pozbawia go tych uprawnień pracowniczych, które, zgodnie z przepisami prawa pracy, są uzależnione od wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto korzystający ze zwolnienia od pracy zachowuje prawo do świadczeń wynikających z tytułu zatrudnienia u pracodawcy udzielającego zwolnienia, zgodnie z przepisami określającymi zasady przyznawania takich świadczeń (§ 7 i § 8 rozporządzenia w sprawie trybu…). W przypadku zakładowej organizacji związkowej wynagrodzenie, o którym mowa powyżej wypłaca pracodawca a w przypadku międzyzakładowej organizacji związkowej na podstawie art. 341 ustawy o związkach zawodowych pracodawcy objęci działaniem takiej organizacji związkowej ponoszą koszty, w tym koszty wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, związane z zatrudnianiem pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie międzyzakładowej organizacji związkowej odpowiednio do udziału liczby członków tej organizacji zatrudnionych u danego pracodawcy w łącznej liczbie członków tej organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W tym celu międzyzakładowa organizacja związkowej przedstawia pracodawcy, który zwolni pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, informacje o liczbie członków tej organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji oraz u każdego z tych pracodawców - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, według stanu na ostatni dzień miesiąca w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło takie zwolnienie. Przy czym sposób i tryb ponoszenia powyższych kosztów określa każdy pracodawca, który zwolni pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, w zakresie dotyczącym kosztów związanych z zatrudnianiem tego pracownika lub tych pracowników.
 
Autor: Grzegorz Trejgel, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy „Wojewódka i Wspólnicy” Sp. k.
 
Stan prawny: 31 stycznia 2014 roku
Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych,Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy
 
Płatności obsługuje PayU
Unia Europejska radapracownikow.pl | 2O12