Baza pism
PL | EN
TWOJE KONTO
nie pamiętasz hasła? » zarejestruj się »
PISMO NA ŻYCZENIE

Nie znalazłeś pisma, którego potrzebujesz? Napisz,
a przygotujemy je w 48h (5 dni w tygodniu).

Musisz być zalogowany, aby móc skorzystać
z opcji pisma na życzenie.
Nie posiadasz jeszcze konta? Zarejestruj się.

SZUKAJ W SERWISIE
ROSZCZENIA DZIAŁACZA ZWIĄZKOWEGO SZCZEGÓLNIE CHRONIONEGO ZWIĄZANE Z WYPOWIEDZENIEM STOSUNKU PRACY
data publikacji 12-09-2012
Przepisy Kodeksu pracy w zakresie roszczeń związanych z rozwiązaniem stosunku pracy w drodze wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia działacza związkowego objętego szczególną ochroną stosunku pracy w przypadku niezgodności z prawem lub brakiem uzasadnienia takiej czynności mają na celu zapewnienie w pierwszej kolejności powrót takiego pracownika do pracy. W świetle art. 45 Kodeksu pracy w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu (art. 45 § 1 K.p.). Sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe sąd pracy orzeka o odszkodowaniu (art. 45 § 2 K.p.).  Jednakże w przypadku osób szczególnie chronionych Sąd pracy nie może zmienić roszczenia pracownika z uwagi na niemożliwość lub niecelowość przywrócenia do pracy, chyba że powodem niemożliwości jest upadłość lub likwidacja pracodawcy (ale tylko upadłość likwidacyjna a nie upadłość z możliwością zawarcia układu – tak Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt: I PZP 1/10, I PZP 2/10). Oznacza to, iż jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony działaczowi związkowemu szczególnie chronionemu będzie z jakiejkolwiek przyczyny niezgodne z prawem (np. pracodawca nie uzyskał zgody organizacji związkowej na wypowiedzenie) lub nieuzasadnione (np. przyczyna wypowiedzenia będzie pozorna lub wadliwie wskazana), to pracownik jeśli będzie się domagał przywrócenia do pracy to takie roszczenie co do zasady powinno być uwzględnione przez Sąd pracy. Natomiast w każdym przypadku taka osoba sama może domagać się odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy – wybór roszczenia należy do pracownika, przy czym w toku procesu można dokonywać zmiany żądań (z przywrócenia do pracy na odszkodowanie i odwrotnie).
 
Podnieść należy, iż do niedawna w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony chronionemu związkowcowi, nie przysługiwało roszczenie o przywrócenie do pracy a jedynie o odszkodowanie zgodnie z art. Art. 50 § 3 K.p. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2010 r. o sygn. akt: P 4/10 orzekł, iż art. 50 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija prawo pracownika - znajdującego się pod ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, do żądania przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 59 ust. 1 Konstytucji RP (OTK-A 2010/6/58, Dz.U.RP 2010/135/912). W konsekwencji na podstawie tego orzeczenia, będzie możliwe uwzględnienie przez Sąd pracy także roszczenia o przywrócenie do pracy, ponadto w sejmie zakończono już pracę nad projektem zmiany Kodeksu pracy w celu dostosowania prawa do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Pamiętać należy, iż Sąd pracy w pewnych okolicznościach może nie uwzględnić roszczenia działacza związkowego szczególnie chronionego o przywrócenie do pracy oceniając je na podstawie art. 8 K.p. jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub niezgodne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa  (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt: III PK 12/06). Jednakże tak ocena może nastąpić jedynie wyjątkowo w przypadku szczególnie rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych lub przepisów prawa przez taką osobę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia  16 czerwca 1999 r., sygn. akt: I PKN 124/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 1997 r., sygn. akt: I PKN 17/97). Jeżeli pracodawca dokonał wypowiedzenia umowy o pracę działaczowi związkowemu objętemu  szczególną ochroną stosunku pracy z uwagi na jego  funkcje w związku zawodowym i  naruszył przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, to rodzaj zachowania pracownika decyduje o tym, czy roszczenie o przywrócenie do pracy może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
 
Powyższe wymaga w toku procesu udowodnienia takich zarzutów przez pozwanego pracodawcę. Podstawę prawną oddalenia roszczenia o przywrócenie do pracy stanowi art. 4771 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu alternatywnie roszczeń, a zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnione, sąd może z urzędu uwzględnić inne roszczenie alternatywne. W takich przypadkach Sąd oddalając roszczenie o przywrócenie do pracy, może orzec w zamian odszkodowanie w granicach wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy (art. 471 K.p.) lub całkowicie oddalić roszczenie na podstawie art. 8 K.p.
 
Powyższe zasady znajdują także zastosowanie do roszczeń w związku z wypowiedzeniem warunków pracy i płacy (przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy, odszkodowanie) na podstawie art. 42 § 1 K.p. który stanowi, iż  przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Wskazać także należy, iż przepisy szczególne mogą uchylać ochronę stosunku pracy co powoduje, że w takich okolicznościach zgoda na wypowiedzenie umowy o pracę związkowca szczególnie chronionego nie będzie wymagana, np. art. 24113 § 2 K.p., który stanowi, iż „postanowienia układu mniej korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Przy wypowiedzeniu dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania warunków takiej umowy lub aktu”, lub przepisy art. 5 i 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
 
Ponadto w przypadku uwzględnienia roszczenia o przywrócenie do pracy przez Sąd pracy należy w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia zgłosić gotowość niezwłocznego podjęcia pracy. W przypadku uchybienia terminu z innych przyczyn niż niezależnych od pracownika, pracodawca może odmówić ponownego zatrudnienia pracownika (art. 48 § 1 K.p.).
 
Autor: Grzegorz Trejgel, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy "Wojewódka i Wspólnicy" Sp. k. 
 
Stan prawny:  03 lutego 2014 roku
Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy, ustawa z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, Ustawa z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku.
Płatności obsługuje PayU
Unia Europejska radapracownikow.pl | 2O12