Baza pism
PL | EN
TWOJE KONTO
nie pamiętasz hasła? » zarejestruj się »
PISMO NA ŻYCZENIE

Nie znalazłeś pisma, którego potrzebujesz? Napisz,
a przygotujemy je w 48h (5 dni w tygodniu).

Musisz być zalogowany, aby móc skorzystać
z opcji pisma na życzenie.
Nie posiadasz jeszcze konta? Zarejestruj się.

SZUKAJ W SERWISIE
BRAK ŚWIADOMOŚCI I SWOBODY OŚWIADCZENIA WOLI. KIEDY PRACOWNIK MOŻE UCHYLIĆ SIĘ OD OŚWIADCZENIA ZŁOŻONEGO PRACODAWCY
data publikacji 27-12-2013
W praktyce często zdarza się, że po upływie czasu pracownicy pragną wycofać się z oświadczeń woli złożonych pracodawcy. Dotyczy to najczęściej oświadczeń złożonych w związku z wypowiadaniem umów o pracę lub ich rozwiązywaniem na mocy porozumienia stron. Pracownicy często tłumaczą, że godząc się na propozycje rozwiązania stosunku pracy (względnie składając wypowiedzenie) działali pod wpływem presji, nie mieli pełnej świadomości skutków prawnych swojego zachowania lub że pracodawca wykorzystał ich kiepski stan psychiczny niejako wymuszając złożenie odpowiedniego oświadczenia. Czy w powyższych sytuacjach można mówić o braku świadomości i swobody oświadczenia woli w rozumieniu art. 82 Kodeksu cywilnego (K.c)? Czy pracownik będzie mógł uchylić się od złożonego oświadczenia?
 
Pracownik będzie mógł uchylić się od oświadczenia woli złożonego pracodawcy, na podstawie art. 82 K.c., jednakże wyłącznie w razie wystąpienie przesłanek określonych w tym przepisie.Bezpośrednie odesłanie do stosowania w stosunkach pracyprzepisów K.c. w sprawach nieuregulowanych w Kodeksie pracy (K.p.) zawiera art. 300 K.p.
 
Przesłanką stwierdzenia nieważności oświadczenia woli pracownika jest istnienie stanu wyłączającego świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, przy czym obie te przesłanki musza wystąpić łącznie. Przesłanki braku świadomości nie należy rozumieć dosłownie, jako całkowitej utraty świadomości czy zaniku czynności mózgu. Jak wskazuje Sąd Najwyższy brak świadomości to raczej brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania(wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2006 r., sygn. akt: IV CSK 7/05).Nie jest przy tym istotne czy stan ten ma charakter stały, ważne, żeby istniał w chwili składania oświadczenia.Nie jest także istotne, czym brak świadomości został spowodowany – nawet gdy pracownik sam go wywołał (np. zażywając narkotyki), będzie mógł uchylić się od złożonego oświadczenia.   Wobec tego stres, zdenerwowanie pracownika takimi przesłankami nie są. 
 
Brak swobody rozumiany jest zaś ściśle, jako całkowity brak wolności wyboru własnego zachowania. Wszystkie sytuacje życiowe charakteryzują się bowiem jakimiś ograniczeniami, przyjęcie szerszej interpretacji sprawiałoby, że w zasadzie każde oświadczenia woli mogłoby być potencjalnie podważane przed sądem.
 
Najbardziej typowymi stanami wyłączającymi świadome podjęcie i swobodne podjęcie decyzji jest choroba psychiczna pracownika, upośledzenie umysłowe, pozostawienie w stanie upojenia alkoholowego lub pod wpływem środków odurzających.
Co, istotne z punktu widzenia ewentualnych sporów sądowych samo orzeczenie lekarskie stwierdzające np. chorobę psychiczną nie prowadzi automatycznie do uchylenia się od złożonego oświadczenia. Należy pamiętać, iż stan określony w art. 82 K.c. musi istnieć w momencie składania oświadczenia, a ocenę jego istnienia dokonuje finalnie sąd na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Istotne jest także, iż brak swobody dotyczy zawsze sfery wewnętrznej pracownika. Brak swobody nie będzie się odnosił do stanów zewnętrznych np. trudnej sytuacji ekonomicznej (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt: I PKN 106/01);
 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, iż stanem wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie jest także zdenerwowanie pracownika (wyrok Sądu Najwyższego dnia 5 grudnia 2002 r. I PKN 582/01), a także depresja, chyba że ta zostanie zdiagnozowana jako ograniczająca możliwość świadomego podejmowania decyzji przez chorego (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt: I ACa 1506/10).
 
Podsumowując, pracownik, który pragnie uchylić się od oświadczenia złożonego pracodawcy na podstawie art. 82 K.c. może skutecznie powoływać się wyłącznie na stan obiektywnej niemożliwości kierowania własnym postępowaniem istniejący niezależnie od warunków zewnętrznych, w tym w szczególności działań podjętych przez pracodawcę. W przypadku wywierania presji na pracownika lub braku świadomości skutków podejmowanej czynności pracownik będzie jednakże mógł powoływać się inne wady oświadczenia woli określone w Kodeksie cywilnym: błąd(art. 84, 85 i 88), podstęp (art. 86) lub groźbę (art. 87 i 88). Ostatecznie to jednak Sąd pracy jest władny określić, czy pracownik w danej sytuacji skutecznie uchylił się od oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy w trybie porozumienia stron.
 
Autor: Jakub Wiewióra, aplikant radcowski w Kancelarii Prawa Pracy "Wojewódka i Wspólnicy" Sp. k.
 
Stan prawny: 27 grudnia 2013 roku
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1974 nr 24 poz. 141); Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93).
 
 
Płatności obsługuje PayU
Unia Europejska radapracownikow.pl | 2O12